Çin’den İthalat Yaparken Dikkat Edilmesi Gereken Konular

Çin’den ithalat, doğru planlandığında rekabetçi fiyatlarla geniş bir ürün yelpazesine ulaşmanızı sağlar. Ancak sorunların çoğu yük yola çıkmadan, sipariş aşamasında başlar: yanlış tedarikçi, belirsiz teslim şekli, gözden kaçan bir vergi ya da eksik bir belge. Bu yazıda Çin’den ithalat yaparken sipariş öncesinden teslimata kadar dikkat etmeniz gereken başlıca konuları bir kontrol listesi hâlinde topladık.

1. Tedarikçiyi doğrulayın

Online platformlarda tedarikçi bulmak kolay; doğru tedarikçiyi bulmak ise emek ister.

• Şirket kaydını kontrol edin. Ticari unvanı, iş lisansını ve adresi teyit edin. Fatura üzerindeki şirket ile ödeme yaptığınız hesabın aynı şirkete ait olduğundan emin olun.
• Üretici mi, ticaret şirketi mi? İkisi de çalışılabilir; ama kiminle muhatap olduğunuzu bilmek fiyat, kalite ve iletişim beklentinizi belirler.
• Banka bilgisi değişikliklerine şüpheyle yaklaşın. E-postayla gelen “hesabımız değişti” bildirimleri, bilinen bir dolandırıcılık yöntemidir. Değişikliği mutlaka telefonla ve bilinen bir kişiyle teyit edin.
• Referans ve geçmiş isteyin. Benzer ürünleri hangi pazarlara sattığını sormak, kalite standartlarına aşinalığını anlamanızı sağlar.

2. Teslim şeklini netleştirin: FOB mu, EXW mi?

Incoterms, satıcı ile alıcı arasında masrafların ve risklerin nerede el değiştirdiğini tanımlar. Çin’den ithalatta en sık karşılaşılan iki terim şunlardır:

• EXW (Ex Works): Satıcı malı kendi tesisinde hazır eder. Yükleme, Çin içi taşıma ve ihracat gümrüğü alıcının sorumluluğundadır. Uzaktan yönetmesi zor olduğu için ilk kez ithalat yapanlar için genellikle riskli bir seçimdir.
• FOB (Free on Board): Satıcı malı Çin’deki yükleme limanına getirir, ihracat gümrüğünü yapar ve gemiye yükler. Ana navlun ve sonrası alıcıya aittir. Navlunu kendi forwarder’ınızla yönetmek istiyorsanız dengeli bir seçenektir.

Hangi terimin size uygun olduğunu görmek için Incoterms belirleme aracımızı kullanabilirsiniz. Seçtiğiniz terimi proforma faturada ve sözleşmede açıkça, yer adıyla birlikte yazın (örneğin “FOB Ningbo”).

3. Numune ve kalite kontrol

Toplu siparişten önce numune istemek, sonradan yaşanacak anlaşmazlıkların önüne geçer.

1. Numuneyi onaylayın ve saklayın. Onaylanan numune, üretimin referansıdır. Fotoğrafını çekin, mümkünse bir örneğini saklayın.
2. Teknik şartnameyi yazılı verin. Ölçü, malzeme, renk, ambalaj ve etiket bilgilerini siparişe ekleyin.
3. Yükleme öncesi kontrol yaptırın. Üretim tamamlandığında bağımsız bir gözetim firmasına yükleme öncesi kontrol yaptırmak, kusurlu malın yola çıkmasını önler.
4. Ödeme planını kontrole bağlayın. Bakiye ödemesini kontrol raporunun olumlu çıkmasına bağlamak sizi korur.

4. GTİP, vergiler ve anti-damping

İthalat maliyetini doğru hesaplamanın anahtarı, ürünün GTİP’idir (Gümrük Tarife İstatistik Pozisyonu, yani ürünün gümrük tarife kodu). Gümrük vergisi, ek vergiler ve tabi olunan denetimler bu koda göre belirlenir.

Çin menşeli ürünlerde özellikle şu kalemlere dikkat edin:

• İlave gümrük vergisi: Türkiye, birçok üründe menşe ülkeye göre farklılaşan ilave gümrük vergisi uygular. Çin menşeli bazı ürünlerde bu kalem maliyeti önemli ölçüde artırabilir.
• Anti-damping vergileri: Çin menşeli çok sayıda ürün grubu için anti-damping önlemleri yürürlüktedir. Bu vergiler bazen ürün değerinin önemli bir kısmına ulaşabilir.
• KDV ve diğer yükler: Vergi matrahına navlun ve sigorta da dahil edilir.

Oranlar sık değiştiği için sipariş vermeden önce ürününüzün GTİP’ini ve güncel vergi yükünü bir gümrükleme uzmanıyla ya da gümrük müşavirinizle teyit edin.

5. Ürün güvenliği: TAREKS, CE ve TSE

Bazı ürünler Türkiye’ye girerken ürün güvenliği denetimine tabidir. Ticaret Bakanlığı bu denetimleri TAREKS (Risk Esaslı Ticari Kontrol Sistemi) üzerinden yürütür.

• CE işareti: Oyuncak, elektrikli ekipman, makine ve kişisel koruyucu donanım gibi birçok ürün grubunda CE işareti ve buna ait teknik belgeler aranır.
• Diğer uygunluk belgeleri: Ürüne göre TSE belgesi veya ilgili kurumların izinleri gerekebilir.
• Belgeleri tedarikçiden önceden isteyin. Uygunluk beyanı ve test raporlarını sipariş aşamasında talep edin; malın gümrükte beklemesini önler.

6. Yükü doğru planlayın: FCL ya da LCL konsolidasyon

Hacminiz bir konteyneri doldurmuyorsa LCL (parsiyel) taşıma, yükünüzü diğer yüklerle aynı konteynerde birleştirerek maliyeti düşürür. Birden fazla tedarikçiden alım yapıyorsanız Çin’de yükleri tek noktada toplayıp birlikte göndermek de bir seçenektir.

Hangisinin size uygun olduğunu FCL mi LCL mi yazımızda ayrıntılı anlattık. Yükleme limanı olarak tedarikçinize en yakın ve hat seçeneği en geniş limanı tercih etmek, Çin içi taşıma maliyetini ve süresini azaltır.

7. Takvimi Çin tatillerine göre ayarlayın

Çin’de iki büyük tatil dönemi lojistiği doğrudan etkiler:

• Çin Yeni Yılı: 2027’de 6 Şubat’a denk geliyor. Fabrikalar tatilden önce ve sonra birkaç hafta yavaş çalışabilir; tatil öncesinde navlun ve yer talebi artar. Resmî tatil takvimi genellikle bir önceki yılın sonlarında açıklanır.
• Altın Hafta: Ekim başındaki bu tatilde üretim ve yüklemeler yavaşlar.

Bu dönemlere denk gelen siparişlerde üretimi ve yüklemeyi birkaç hafta öne çekmek en güvenli yoldur.

Sık sorulan sorular

Çin’den ilk kez ithalat yapacağım; hangi Incoterm’i seçmeliyim?

Çoğu durumda FOB, kontrol ile kolaylık arasında iyi bir dengedir: Çin içi süreçler satıcıda, ana navlun sizin kontrolünüzdedir. Yine de karar ürününüze ve tedarikçinize göre değişir.

Ürünümün vergi oranını nasıl öğrenirim?

Önce ürünün doğru GTİP’ini belirlemeniz gerekir. Ardından güncel gümrük vergisi, ilave gümrük vergisi ve varsa anti-damping önlemleri gümrük müşaviriniz tarafından kontrol edilmelidir.

Yükleme öncesi kontrol zorunlu mu?

Yasal bir zorunluluk değildir, ancak özellikle yeni bir tedarikçiyle çalışırken ya da yüksek değerli siparişlerde güçlü bir güvencedir.

Yükümü sigortalatmalı mıyım?

Uzun bir deniz yolculuğunda hasar ve kayıp riskine karşı nakliyat sigortası yaptırmanız önerilir. Teslim şekline göre sigortayı kimin yaptıracağını baştan netleştirin.

Medius olarak Çin’den ithalatınızda yükleme limanından kapınıza kadar denizyolu taşımasını ve gümrük koordinasyonunu birlikte planlıyoruz. Siparişiniz için teklif formunu doldurabilirsiniz.