Kimyasal İthalatı ve Kimya Lojistiği: KKDİK, GBF ve Tehlikeli Madde Taşıma

Kimyasal ithalatında işin taşıma kısmı kadar belge ve kayıt kısmı da önemlidir. Bir eksik güvenlik bilgi formu ya da yanlış beyan edilmiş tehlike sınıfı, yükün limanda reddedilmesine bile yol açabilir. Bu sayfada ilk kez kimyasal getirecek küçük firmalar için tedarik, KKDİK, tehlikeli madde kuralları ve ambalaj konularını sade bir dille topladık.

Kimyasal ithalatı nereden yapılır?

Türkiye’nin kimyasal hammadde ihtiyacının önemli bir bölümü yurt dışından karşılanır. Küçük ithalatçıların en çok çalıştığı kaynaklar şunlardır:

• Çin ve Hindistan: Pigmentler, ara kimyasallar, katkı maddeleri ve özel kimyasallar. Taşıma deniz yoluyla, Şanghay, Ningbo veya Nhava Sheva gibi limanlardan yapılır.
• AB ülkeleri (Almanya, Belçika, Hollanda, İtalya): Özel ve yüksek saflıkta kimyasallar. Anvers, Rotterdam ve Hamburg limanları ya da karayolu kullanılır.
• Körfez ülkeleri: Polimerler ve petrokimya ürünleri. Jebel Ali gibi limanlar üzerinden deniz yolu yaygındır.

Küçük partiyle başlamak

İlk siparişte birkaç varil ya da IBC ile başlamak, hem riski hem de stok maliyetini azaltır. Tehlikesiz kimyasallar LCL (parsiyel konteyner) ile kolayca taşınabilir. Tehlikeli madde sınıfındaki ürünlerde ise her konsolidatör ya da her hat LCL kabul etmeyebilir. Bu durumda alternatifler daha sınırlı ve süreler daha uzun olabilir; ürününüzün tehlike sınıfını teklif aşamasında bildirin.

İlk ithalatınız adım adım

1. Ürünü tanımlayın. Kimyasal adı, CAS numarası, GTİP ve tehlike sınıfı (varsa UN numarası) sizin temel bilgilerinizdir.
2. Tedarikçiden İngilizce SDS isteyin. Güvenlik bilgi formunun (SDS) 14. bölümü, taşıma sınıfını ve ambalaj grubunu gösterir.
3. KKDİK durumunu kontrol edin. Maddenin kaydı ve sizin ithalatçı olarak yükümlülükleriniz satın almadan önce netleşmelidir.
4. İzin gerektirip gerektirmediğine bakın. Öncül kimyasallar ve bazı kontrol altındaki maddeler için ithalattan önce izin alınması gerekir.
5. Ambalajı seçin. Tehlikeli maddeler UN onaylı ambalajda, doğru etiket ve işaretlerle gelmelidir.
6. Taşıma rezervasyonu yapın. Tehlikeli madde beyanı (DGD) ve SDS hattın onayına sunulur; onay gelmeden yükleme yapılmaz.
7. Türkçe GBF’yi hazırlatın. Türkiye’de piyasaya sunulan ürün için Türkçe güvenlik bilgi formu gerekir.
8. Gümrükleme ve teslimi planlayın. Limandan deponuza karayolu taşımasında ADR kuralları geçerlidir.

Mevzuat ve izinler

Aşağıdaki bilgiler Ekim 2026 itibarıyla geçerli mevzuata göre özetlenmiştir. Kimyasal mevzuatı sık değiştiği için her ürünü bir kimyasal mevzuat danışmanıyla ve gümrük müşavirinizle teyit edin.

KKDİK kaydı

KKDİK, AB’deki REACH’in Türkiye karşılığıdır: Kimyasalların Kaydı, Değerlendirilmesi, İzni ve Kısıtlanması Hakkında Yönetmelik. Türkiye’de yılda 1 ton ve üzerinde üretilen ya da ithal edilen maddelerin Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı’nın Kimyasal Kayıt Sistemi’ne (KKS) kaydedilmesi gerekir. Yükümlülük, maddeyi Türkiye’ye getiren ithalatçıya ya da yabancı üreticinin atadığı Türkiye’deki temsilciye aittir.

2025’te yapılan değişiklikle kayıt takvimi tonaj ve tehlike özelliğine göre kademelendirildi:

• 31 Aralık 2026: Yılda 1.000 ton ve üzeri maddeler, yılda 100 ton ve üzeri sucul ortam için çok toksik maddeler ve yılda 1 ton ve üzeri kanserojen, mutajen ya da üreme için toksik (CMR) maddeler.
• 31 Aralık 2028: Yılda 100 ton ve üzeri maddeler.
• 31 Aralık 2030: Yılda 1 ton ve üzeri maddeler.

Bu tarihlerden önce de ara adımlar vardır: piyasaya ilk kez sunulan maddeler için ön kayıt kısa süre içinde yapılmalıdır, geçici kayıt adımları da 2026 içinde tamamlanmalıydı. Yeni başlıyorsanız ilk işiniz, tedarikçinizin maddeyi Türkiye’de kayıt ettirip ettirmediğini ve size hangi yükümlülüğün düştüğünü öğrenmek olsun.

Türkçe güvenlik bilgi formu (GBF)

Türkiye’de piyasaya sunulan tehlikeli maddeler ve karışımlar için KKDİK ekine uygun Türkçe GBF gerekir. Formun mevzuatın yetkilendirdiği uzman tarafından hazırlanması gerekir; tedarikçinin İngilizce SDS’ini çevirmek tek başına yeterli değildir.

Öncül ve kontrol altındaki kimyasallar

Uyuşturucu üretiminde kullanılabilecek öncül (prekürsör) kimyasalların ithalatı için TİTCK’dan izin alınması gerekir. Ozon tabakasını incelten maddeler, florlu sera gazları, kalıcı organik kirleticiler, Kimyasal Silahlar Sözleşmesi listesindeki maddeler ve iş sağlığını etkileyen bazı maddeler de ayrı ithalat tebliğleriyle kontrol altındadır. Bu ürünlerde izin ya da kontrol belgesi gümrük beyannamesi aşamasında aranır.

Tehlikeli madde taşıma kuralları

Deniz yolunda IMDG Kodu, karayolunda ADR uygulanır. Tehlikeli maddeler, patlayıcılardan (Sınıf 1) çeşitli tehlikeli maddelere (Sınıf 9) kadar dokuz sınıfa ayrılır. Sınıfların ayrıntıları için tehlikeli madde sınıfları sayfamıza bakabilirsiniz. Türkiye’de tehlikeli madde gönderen, alan, dolduran ya da boşaltan işletmeler belirli koşullarda Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı’ndan Tehlikeli Madde Faaliyet Belgesi (TMFB) almak ve bir Tehlikeli Madde Güvenlik Danışmanı (TMGD) ile çalışmak zorundadır. Muafiyet koşulları miktara ve faaliyete göre değiştiği için durumunuzu bir TMGD ile değerlendirin.

Taşıma ve ambalaj ipuçları

Ambalaj seçimi miktara ve ürünün yapısına bağlıdır:

• Varil (çelik veya plastik): Küçük ve orta miktarlar için esnek bir seçenektir; paletlenip LCL veya FCL taşınabilir.
• IBC (1.000 litrelik tank): Sıvı kimyasallarda orta hacimler için yaygındır. Tehlikeli maddede UN onaylı ve muayene tarihi geçerli olmalıdır.
• ISO tank: Dökme sıvılarda büyük hacimler için uygundur. Temizlik sertifikası ve bir önceki yükün bilgisi istenir.
• Torba ve big bag: Toz ve granül kimyasallar için kullanılır; nemden koruma önemlidir.

Ayrıca şunlara dikkat edin:

• Ayrıştırma (segregation): Birbiriyle tepkimeye girebilecek maddeler (örneğin asitler ile bazlar, oksitleyiciler ile yanıcılar) aynı konteynerde yan yana konmaz. IMDG’nin ayrıştırma kuralları LCL’de özellikle önemlidir.
• Etiket ve işaretleme: Ambalaj üzerinde UN numarası, uygun sevkiyat adı ve tehlike etiketleri bulunmalıdır; FCL’de konteynerin dış yüzüne de levha (plakart) gerekir.
• Sıcaklık: Sıcağa duyarlı ürünlerde reefer konteyner ya da mevsime göre rota seçimi gündeme gelebilir.
• Sızdırmazlık: Kapakları, contaları ve paletleme sağlamlığını yükleme öncesinde kontrol edin.

Sık yapılan hatalar

• Ürünü “tehlikesiz” beyan etmek ya da SDS’i incelemeden rezervasyon yapmak.
• KKDİK yükümlülüğünü tedarikçinin üstlendiğini varsaymak.
• İzin gerektiren bir maddeyi izin almadan sipariş etmek.
• UN onaysız ya da muayene tarihi geçmiş IBC kullanmak.
• Türkçe GBF’yi yalnızca İngilizce SDS’in çevirisiyle hazırlatmak.
• Tehlikeli madde varışında limandaki bekleme süresini ve ADR’li araç ihtiyacını hesaba katmamak.

Türkiye’den kimya ihracatı

Kimya, Türkiye’nin en büyük ihracat sektörlerinden biridir. Kimyevi maddeler ve mamulleri sektörü, İKMİB verilerine göre 2025’te yaklaşık 31,9 milyar dolarlık ihracatla sektörler arasında ikinci sırada yer aldı. Plastikler, boyalar, temizlik ürünleri ve kozmetik bu ihracatın önemli kalemleridir. Kimyasal ihraç ediyorsanız varış ülkesinin kayıt kuralları (örneğin AB’de REACH) ve tehlikeli madde belgeleri aynı titizlikle hazırlanmalıdır.

Medius bu sektörde nasıl yardımcı olur

Butik yapımız sayesinde birkaç varillik ilk siparişinizde de adım adım yanınızdayız:

• Tehlikesiz ve tehlikeli kimyasallar için deniz yolu LCL ve FCL, ISO tank ve IBC sevkiyatlarının planlanması.
• Avrupa’dan ve Avrupa’ya ADR kurallarına uygun karayolu taşımacılığı.
• SDS ve tehlikeli madde beyanının hat onayına hazırlanmasında koordinasyon.
• Gümrük müşavirinizle birlikte gümrükleme koordinasyonu ve izin belgelerinin takibi.

KKDİK kaydı, GBF hazırlığı ve TMGD hizmeti uzmanlık gerektiren alanlardır; bu konularda sizi doğru uzmanlarla çalışmaya yönlendiririz.

Sık sorulan sorular

Tehlikeli kimyasalı LCL ile getirebilir miyim?

Bazı sınıflarda mümkündür, ancak her konsolidatör ve her hat tehlikeli madde kabul etmez. Ürünün UN numarasını ve sınıfını paylaşırsanız uygun seçenekleri birlikte değerlendiririz.

KKDİK kaydı olmadan kimyasal ithal edebilir miyim?

Kayıt takvimi tonaja ve tehlike özelliğine göre kademelidir ve ön kayıt gibi ara adımlar vardır. İthalat öncesinde durumunuzu bir kimyasal mevzuat danışmanıyla netleştirin.

Tedarikçinin SDS’i yeterli mi?

Taşıma ve rezervasyon için tedarikçinin SDS’i temel belgedir. Ancak ürünü Türkiye’de piyasaya sunarken mevzuata uygun Türkçe GBF hazırlatmanız gerekir.

IBC mi ISO tank mı seçmeliyim?

Birkaç ton sıvı için IBC daha esnektir. Düzenli ve büyük hacimli dökme sıvı alımlarında ISO tank genellikle daha verimlidir.

İlk kimyasal ithalatınızı planlıyorsanız ürün adını, UN numarasını ve miktarı teklif formumuz üzerinden paylaşın; taşıma seçeneklerini ve dikkat edilmesi gerekenleri birlikte konuşalım.