Makine İthalatı ve Sanayi Ekipmanı Taşımacılığı: İlk İthalatınız İçin Rehber

Bir makine, küçük bir işletme için çoğu zaman yılın en büyük yatırımıdır. Taşıma ya da gümrük tarafında atlanan tek bir ayrıntı, makinenin limanda beklemesi ve üretime geç başlamanız anlamına gelebilir. Bu sayfada makine ithalatını ilk kez yapacak firmalar için tedarik ülkelerini, izinleri, paketlemeyi ve sigortayı adım adım özetliyoruz.

Makine ithalatı nereden yapılır?

Türkiye’ye gelen makine ve sanayi ekipmanının büyük kısmı üç kaynaktan gelir. Her birinin taşıma şekli ve belge düzeni biraz farklıdır.

• Çin: CNC tezgâhları, plastik enjeksiyon, paketleme, lazer kesim ve gıda işleme makinelerinde fiyat avantajı nedeniyle ilk tercih edilen kaynaktır. Taşıma genellikle Şanghay, Ningbo, Qingdao veya Shenzhen gibi limanlardan deniz yoluyla yapılır; acil yedek parçalar hava kargoyla gelir.
• Almanya: Yüksek hassasiyetli tezgâhlar, otomasyon ve ölçüm ekipmanı ile geniş bir kullanılmış makine pazarı sunar. Karayoluyla komple ya da parsiyel tır veya Hamburg üzerinden deniz yolu kullanılır.
• İtalya: Ambalaj, gıda, tekstil, ağaç işleme ve mermer makinelerinde güçlüdür. Karayolu ya da Cenova gibi limanlar üzerinden deniz yolu yaygındır.

Küçük partiyle başlamak

Tek bir tezgâh ya da bir koli yedek parça için bütün bir konteyner kiralamanız gerekmez. LCL (parsiyel konteyner) taşımada yükünüz başka gönderilerle aynı konteynere konur ve yalnızca kapladığı hacim ve ağırlık için ödeme yaparsınız. Avrupa’dan karayolu parsiyel (LTL) taşıma da aynı mantıkla çalışır. Yalnız şunu unutmayın: Çok ağır ya da tek parça büyük makinelerde parsiyel depoların kaldırma kapasitesi sınırlı olabilir. Bu yüzden ölçü ve ağırlığı teklif aşamasında paylaşın.

İlk ithalatınız adım adım

1. GTİP’i belirleyin. Makinenizin gümrük tarife pozisyonu; gümrük vergisini, ilave gümrük vergisini ve hangi denetimlere tabi olduğunu belirler. Bunu sipariş öncesinde gümrük müşavirinizle netleştirin.
2. Menşe ve vergi durumunu kontrol edin. AB’den gelen sanayi ürünlerinde, Gümrük Birliği kapsamında A.TR dolaşım belgesiyle gümrük vergisi uygulanmaz. Çin gibi serbest ticaret anlaşması olmayan ülkelerden gelen bazı makinelerde ise ilave gümrük vergisi çıkabilir. KDV her durumda ayrıca hesaplanır.
3. Teşvik belgesini önce alın. Yatırım teşvik belgesinden yararlanacaksanız makinenin belgeye işlenmesi ithalattan önce tamamlanmalıdır.
4. Teslim şeklini (Incoterms) netleştirin. EXW alımda fabrikada yükleme ve ihracat gümrüğü size kalır. FCA veya FOB ile bu sorumluluk satıcıya geçer. Ağır makinelerde yükleme sorumluluğunun kimde olduğunu yazılı olarak belirleyin.
5. Teknik belgeleri satıcıdan isteyin. Ticari fatura, çeki listesi, menşe belgesi, CE işareti, AT uygunluk beyanı ve Türkçe kullanım kılavuzu ilk kontrol listenizdir.
6. Ölçü, ağırlık ve kaldırma bilgisini toplayın. Brüt ağırlık, boyutlar, ağırlık merkezi ve kaldırma noktaları doğru ekipman seçimi için şarttır.
7. Sigortayı yükleme öncesinde yaptırın. Teminatın makinenin yükleme anından teslimine kadar devam ettiğinden emin olun.
8. Varış ve boşaltmayı planlayın. Gümrükleme sonrası makinenin fabrikanıza nasıl ineceğini (forklift, vinç, rampa) önceden düşünün.

Mevzuat ve izinler

Aşağıdaki bilgiler Ekim 2026 itibarıyla geçerli mevzuata göre özetlenmiştir. Ayrıntılar GTİP’e göre değiştiği için her sevkiyatı gümrük müşavirinizle teyit edin.

Makine emniyeti, CE ve TAREKS denetimi

Yeni makineler, AB’nin 2006/42/AT Direktifi’ne uyumlu Makine Emniyeti Yönetmeliği kapsamındadır. Makinenin CE işaretli olması, AT uygunluk beyanıyla gelmesi ve Türkçe kullanım kılavuzunun bulunması beklenir. İthalatta Ticaret Bakanlığı’nın Makinaların İthalat Denetimi Tebliği (Ürün Güvenliği ve Denetimi: 2026/32) kapsamındaki ürünler, TAREKS (Riske Dayalı Ticari Kontrol Sistemi) üzerinden denetlenir. Başvuruyu ithalatçı yapar, belgeler sisteme yüklenir ve risk analizine göre fiziki kontrol istenebilir. AB’de yeni Makine Tüzüğü 2027 başından itibaren uygulanacağı için Türkiye’deki uyum düzenlemelerini takip etmekte fayda var.

Kullanılmış (ikinci el) makine ithalatı

Kullanılmış makine ithalatı serbest değildir. Kullanılmış veya Yenileştirilmiş Eşya İthalatına İlişkin Tebliğ (İthalat: 2026/9) uyarınca Ticaret Bakanlığı İthalat Genel Müdürlüğü’nden elektronik ortamda izin alınması gerekir. Tebliğ ekindeki listede yer alan bazı makine grupları için yaş sınırı ve asgari birim kıymet şartı bulunur. Liste dışında kalan eşya için ise ayrı bir izin türü uygulanır. İzin belgesi sınırlı süre geçerlidir. Bu nedenle:

• Satın almadan önce makinenizin izin alıp alamayacağını kontrol edin.
• Satıcıdan üretim yılını, seri numarasını ve teknik özellikleri gösteren belgeleri isteyin.
• İzin çıkmadan makineyi yola çıkarmayın.

Yatırım teşvik belgesi

2025’te yürürlüğe giren 9903 sayılı Yatırımlarda Devlet Yardımları Hakkında Karar kapsamındaki teşvik belgesi; gümrük vergisi muafiyeti ve KDV istisnası gibi destekler sağlayabilir. Belge Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı’na başvurularak alınır ve ithal edilecek makineler belgede yer almalıdır. Hangi desteklerden yararlanabileceğiniz yatırım konusuna ve bölgeye göre değiştiği için bir teşvik danışmanıyla çalışmanızı öneririz.

Diğer kontroller

Bazı ürünlerde enerji verimliliği veya elektrikli ekipman mevzuatı gibi ek kontroller, belirli menşelerde ise ilave gümrük vergisi ya da anti-damping önlemi söz konusu olabilir. Bunların hepsi GTİP bazında belirlenir.

Taşıma ve ambalaj ipuçları

Makinenin boyutu, kullanacağınız taşıma ekipmanını belirler:

• Standart konteyner (20’/40’): Kapıdan girebilen ve zemine güvenle sabitlenebilen makineler için.
• Open top: Yüksekliği konteyneri aşan ya da üstten vinçle yüklenmesi gereken makineler için.
• Flat rack: Genişliği veya yüksekliği standart ölçüleri aşan, gabari dışı ağır parçalar için.
• Proje kargo / dökme (break bulk): Tek parça çok büyük ekipman, üretim hattı ya da tesis taşımaları için. Rota etüdü ve özel izin gerektirebilir.

Paketlemede dikkat edilecekler:

• Mümkünse makineyi uzman ekip eşliğinde demonte edin; parçaları numaralayın ve fotoğraflayın.
• Paslanmaya karşı korozyon önleyici kaplama ve nem alıcı kullanın; deniz yolunda kondens ciddi hasar yapabilir.
• Ahşap sandık ve paletlerin ISPM 15 işaretli olmasına dikkat edin.
• Ağırlık merkezi ve kaldırma noktalarını ambalajın üzerinde işaretleyin.
• Konteyner içinde makineyi uygun bağlama (lashing) ve takozlarla sabitleyin.

Nakliyat sigortasında makinenin gerçek değerini ve sökme, kurulum gibi ek maliyetleri dikkate alın. Eksik değerle yapılan sigorta, hasarda tazminatın da eksik ödenmesine yol açabilir.

Sık yapılan hatalar

• Kullanılmış makineyi izin durumunu kontrol etmeden satın almak.
• Teşvik belgesini makine geldikten sonra almaya çalışmak.
• Ölçü ve ağırlığı tahmini vermek; sonra yanlış konteyner ya da araç seçmek.
• CE belgesi, uygunluk beyanı veya Türkçe kılavuz eksikliğini gümrükte fark etmek.
• EXW alımda fabrikada yüklemeyi kimin yapacağını konuşmamak.
• Sigortayı atlamak ya da fatura değerinin altında yaptırmak.

Türkiye’den makine ihracatı

Türkiye, özellikle tarım makineleri, iş makineleri ve endüstriyel ekipman alanında güçlü bir ihracatçıdır. Makine ihraç ediyorsanız da aynı paketleme, sabitleme ve sigorta kuralları geçerlidir. Medius, Avrupa, Orta Doğu ve Orta Asya yönündeki ihracat sevkiyatlarınızda da taşıma planlamasını üstlenir.

Medius bu sektörde nasıl yardımcı olur

Butik bir yapıda çalıştığımız için küçük partilerle başlayan firmalara da aynı özeni gösteriyoruz. İlk ithalatınızda adım adım yanınızdayız:

• Çin’den ve Avrupa’dan deniz yolu ile LCL ve FCL, Avrupa’dan karayolu parsiyel ve komple taşıma.
• Ağır ve gabari dışı makineler için open top, flat rack ve proje lojistiği planlaması.
• Gümrük müşavirinizle birlikte gümrükleme koordinasyonu: belge kontrolü, TAREKS ve izin süreçlerinin takibi.
• Makinenizin değerine uygun nakliyat sigortası desteği.

Sık sorulan sorular

Tek bir makine için LCL kullanabilir miyim?

Evet. Makine paletli ya da sandıklı, ağırlığı da parsiyel depoların kaldırabileceği seviyedeyse LCL ekonomik bir seçenektir. Çok ağır veya büyük tek parçalarda FCL, open top veya flat rack daha güvenli olabilir.

Kullanılmış makine ithalatında yaş sınırı var mı?

Kullanılmış veya Yenileştirilmiş Eşya İthalatına İlişkin Tebliğ ekindeki listede yer alan bazı makine grupları için yaş sınırı bulunur. Sınır makinenin türüne göre değiştiği için GTİP’inizi müşavirinizle kontrol edin.

AB’den gelen makinede gümrük vergisi öder miyim?

AB menşeli sanayi ürünlerinde A.TR dolaşım belgesiyle gümrük vergisi uygulanmaz. Ancak KDV ve varsa diğer yükümlülükler ödenir.

CE işareti olmayan makine getirebilir miyim?

Makine Emniyeti Yönetmeliği kapsamındaki yeni makinelerde CE işareti ve uygunluk beyanı aranır; eksiklik TAREKS denetiminde sorun yaratır. Satın almadan önce satıcıdan bu belgeleri isteyin.

İlk makinenizi getirmeye hazırlanıyorsanız ölçü, ağırlık ve tedarikçi bilgilerini teklif formumuz üzerinden paylaşın; size uygun taşıma seçeneğini birlikte belirleyelim.