Navlun Teklifi Nasıl Okunur? Deniz Yolu Navlun Kalemleri ve Ek Ücretler

Navlun teklifi nasıl okunur sorusu, iki teklifi karşılaştırırken en çok kafa karıştıran konudur. Biri düşük görünen deniz navlunu sunar ama kalemler eklendiğinde pahalıya çıkar; diğeri her şeyi tek fiyatta toplar ama neyin dahil olduğu belirsizdir. Bu rehberde deniz yolu navlun teklifindeki kalemleri, “all-in” ile kalem kalem fiyatlandırmanın farkını ve geçerlilik şartlarını nasıl okuyacağınızı bulacaksınız.

Navlun teklifinin temel yapısı

Bir deniz yolu navlun teklifi genellikle üç bölümden oluşur:

Çıkış masrafları (origin charges): Yükleme limanında ve öncesinde oluşan ücretler.
Deniz navlunu ve ek ücretler (ocean freight + surcharges): Limandan limana taşıma ve buna bağlı sürşarjlar.
Varış masrafları (destination charges): Boşaltma limanında ve sonrasında oluşan ücretler.

Hangi bölümün size ait olduğunu satış sözleşmenizdeki Incoterms kuralı belirler. Örneğin FOB satışta deniz navlunu ve varış masrafları genellikle alıcıya, CIF satışta deniz navlunu satıcıya aittir. Teklifi okumadan önce hangi kalemlerden sorumlu olduğunuzu netleştirin.

Deniz navlunu ve ek ücretler (surcharges)

Ocean freight (temel navlun)

Limandan limana konteyner başına (FCL) veya hacim/ağırlık başına (LCL, W/M) ödenen temel taşıma ücretidir. FCL’de genellikle 20’, 40’ ve 40’HC konteyner için ayrı fiyat verilir. LCL’de ise ücret, metreküp ya da ton üzerinden hangisi büyükse ona göre (W/M) hesaplanır; bunu navlun hesaplayıcı ile kendiniz kontrol edebilirsiniz.

BAF (Bunker Adjustment Factor)

Yakıt fiyatlarındaki dalgalanmayı yansıtan yakıt ek ücretidir. Hatlar BAF’ı genellikle belirli aralıklarla günceller. Düşük kükürtlü yakıt kuralları kapsamında bazı hatlar bunu ayrı bir kalem (örneğin LSS – Low Sulphur Surcharge) olarak gösterir.

CAF (Currency Adjustment Factor)

Döviz kuru dalgalanmalarına karşı uygulanan ek ücrettir; genellikle navlunun yüzdesi olarak hesaplanır. Her hatta ve her güzergâhta uygulanmaz.

PSS (Peak Season Surcharge)

Yoğun sezonlarda, talebin kapasiteyi aştığı dönemlerde uygulanan ek ücrettir. Duyurusu genellikle önceden yapılır ve belirli bir tarihten itibaren geçerli olur.

GRI (General Rate Increase)

Hatların belirli güzergâhlarda temel navluna yaptığı genel fiyat artışıdır. Teklifinizin GRI’dan etkilenip etkilenmeyeceğini mutlaka sorun.

Diğer olası ek ücretler

Emisyon kaynaklı ek ücretler: AB Emisyon Ticaret Sistemi (EU ETS) gibi düzenlemeler nedeniyle bazı hatlar ayrı bir emisyon sürşarjı uygular.
Risk ve olağanüstü durum ek ücretleri: Savaş riski, kanal geçişindeki aksaklıklar veya liman sıkışıklığı gibi durumlarda hatlar geçici ek ücretler duyurabilir. Bunlar kısa sürede değişebildiği için teklif tarihindeki durumu teyit edin.
Elektronik ön bildirim ücretleri: Bazı varış bölgelerinde gemi yüklemesinden önce güvenlik amaçlı elektronik yük bildirimi zorunludur (örneğin ABD için AMS, AB için ENS). Bu bildirim için ayrı ücret alınabilir.

Liman ve belge ücretleri

THC (Terminal Handling Charge)

Konteynerin terminalde elleçlenmesi, yani vinçle gemiye yüklenmesi veya gemiden indirilmesi ve terminal içi hareketleri için alınan ücrettir. Çıkış THC’si (OTHC) ve varış THC’si (DTHC) ayrı kalemlerdir. Teklifte hangisinin dahil olduğuna dikkat edin.

ISPS ücreti

Uluslararası Gemi ve Liman Tesisi Güvenlik Kodu (ISPS Code) kapsamındaki liman güvenlik önlemleri için alınan ücrettir; genellikle konteyner başına uygulanır.

Mühür (seal) ücreti

Konteynerin kapısına takılan numaralı güvenlik mührünün bedelidir.

B/L (konşimento) ve belge ücretleri

Konşimento düzenleme ücreti (documentation fee), telex release ücreti, düzeltme (amendment) ücreti gibi kalemlerdir. Terimlerin tanımları için lojistik sözlüğü sayfamıza bakabilirsiniz.

Diğer çıkış ve varış kalemleri

Yurt içi taşıma (konteynerin fabrikaya getirilip limana götürülmesi), gümrükleme, VGM tartımı, ardiye (terminal depolama), teslim ordinosu (delivery order) ücreti ve varışta konteyner iade ücretleri teklifinizde ayrı kalemler olarak yer alabilir. Kapıdan kapıya bir teklifte bu kalemlerin her birinin dahil olup olmadığını ayrı ayrı kontrol edin.

Bir teklifi adım adım okumak

Elinize bir teklif geldiğinde şu sırayı izleyin:

Kapsamı belirleyin: Teklif limandan limana mı, kapıdan kapıya mı? Çıkış ve varış noktaları açıkça yazıyor mu?
Ekipmanı kontrol edin: Konteyner tipi ve adedi ya da LCL için hacim ve ağırlık sizin bilgilerinizle uyuşuyor mu?
Kalemleri gruplayın: Çıkış masraflarını, deniz navlununu ve varış masraflarını ayrı ayrı toplayın.
Birimleri ayırın: Konteyner başına, konşimento başına ve W/M başına alınan ücretleri karıştırmayın; konşimento başına ücretler, küçük sevkiyatlarda toplam maliyeti belirgin şekilde etkiler.
Hariç tutulanları okuyun: Teklifin altındaki “excluded” veya “not included” notları en az fiyat kadar önemlidir.

All-in mi, kalem kalem mi?

All-in teklif, belirli kalemleri tek bir toplam fiyatta birleştirir. Avantajı karşılaştırmanın kolay olmasıdır; ancak “all-in” her zaman “her şey dahil” anlamına gelmez.

Kalem kalem (itemized) teklif her ücreti ayrı gösterir. Daha şeffaftır ve hangi kalemin değiştiğini takip etmeyi kolaylaştırır.

Hangisini alırsanız alın, şu soruları sorun:

Fiyata hangi kalemler dahil, hangileri hariç?
BAF ve diğer sürşarjlar sabit mi, yoksa yükleme tarihinde geçerli olan mı uygulanacak?
Varış masrafları (DTHC, teslim ordinosu vb.) dahil mi?
Fiyat hangi para biriminde ve kalemler farklı para birimlerinde mi?
Ücretsiz konteyner kullanım süresi (free time) kaç gün?

İki teklifi karşılaştırırken her zaman aynı kapsamı (örneğin kapıdan kapıya veya limandan limana) ve aynı kalemleri yan yana koyun.

Geçerlilik ve şartlar

Navlun fiyatları sık değiştiği için teklifin geçerlilik koşullarını dikkatle okuyun:

Geçerlilik tarihi (validity): Fiyatın hangi tarihe kadar geçerli olduğu. Bazı tekliflerde belirleyici olan rezervasyon tarihi değil, geminin kalkış tarihidir; bunu netleştirin.
“Subject to” ifadeleri: “Subject to space and equipment availability” (yer ve ekipman müsaitliğine bağlı) veya “subject to GRI/PSS” gibi ifadeler, fiyatın sonradan değişebileceğini gösterir.
Yük bilgileri: Fiyat genel kargo içindir; tehlikeli, gabari dışı veya ağır yükler farklı fiyatlandırılır. Ağırlık sınırlarını ve yükün tanımını teklifte kontrol edin.
Transit süre ve aktarma: Direkt sefer mi, aktarmalı mı? Tahmini transit süre bir taahhüt değildir.
Ücretsiz süre ve para birimi: Teklifte belirtilen konteyner ücretsiz süresini ve kalemlerin para birimini not edin; farklı para birimindeki kalemler, kur değişimiyle toplam maliyeti etkileyebilir.
Ödeme şekli: Navlunun “prepaid” (çıkışta ödenir) mi “collect” (varışta ödenir) mi olduğu teklifte ve konşimentoda tutarlı olmalıdır.

Sık sorulan sorular

En ucuz deniz navlunu her zaman en ucuz teklif midir?

Hayır. Düşük temel navlun, yüksek varış masrafları veya ek ücretlerle dengelenebilir. Toplam maliyeti aynı kapsamda karşılaştırın.

BAF neden her ay değişiyor?

BAF, yakıt fiyatlarına bağlı bir ek ücrettir ve hatlar onu belirli periyotlarla günceller. Teklifinizde BAF’ın hangi tarihteki değerle uygulanacağını sorun.

All-in fiyata gümrükleme dahil mi?

Genellikle hayır; ancak teklifin kapsamına bağlıdır. Gümrükleme ve vergi kalemleri ayrı değerlendirilir, bunu teklif aşamasında netleştirin.

Teklif geçerlilik süresi dolarsa ne olur?

Fiyat yeniden belirlenir ve o tarihteki piyasa koşullarına göre değişebilir. Rezervasyonu geçerlilik süresi içinde yapmak en güvenli yoldur.

Medius olarak deniz yolu tekliflerimizde kalemleri açıkça gösteriyor, neyin dahil olduğunu net şekilde belirtiyoruz. Sevkiyatınız için teklif formumuzu doldurabilirsiniz.