VGM (Doğrulanmış Brüt Ağırlık) Bildirimi: SOLAS Kuralı, Yöntemler ve Türkiye Uygulaması

VGM (Verified Gross Mass – Doğrulanmış Brüt Ağırlık) bildirimi, deniz yoluyla taşınacak her dolu konteyner için zorunludur. VGM’si olmayan konteyner gemiye yüklenmez; bu da kaçırılan gemi, ek bekleme ücretleri ve gecikmiş teslimat demektir. Bu rehberde VGM’nin ne olduğunu, iki yöntemi, kimin sorumlu olduğunu ve Türkiye’deki uygulamayı adım adım bulacaksınız.

VGM nedir ve neden zorunlu?

Gemide yanlış beyan edilmiş konteyner ağırlıkları; hatalı istif planına, gemi stabilitesinin bozulmasına, konteyner yığınlarının çökmesine ve liman ekipmanında kazalara yol açabilir. Bu riskleri azaltmak için Uluslararası Denizcilik Örgütü (IMO), SOLAS Sözleşmesi Bölüm VI, Kural 2’de değişiklik yaparak dolu konteynerlerin brüt ağırlığının gemiye yüklenmeden önce doğrulanmasını zorunlu kıldı. Kural 1 Temmuz 2016’dan bu yana uluslararası düzeyde uygulanmaktadır.

Kuralın özü basittir: Dolu bir konteynerin doğrulanmış brüt ağırlığı, yükleme için yeterli süre önce taşıyıcıya ve terminale bildirilmezse, o konteyner gemiye yüklenemez.

VGM; yükün, ambalajın, paletlerin, sabitleme ve dunnage malzemesinin ağırlığı ile konteynerin darasının (boş ağırlığının) toplamıdır.

VGM bildiriminden kim sorumlu?

SOLAS’a göre VGM’den yükleyici (shipper) sorumludur. Burada yükleyici, konşimentoda (B/L) veya deniz yolu taşıma belgesinde “shipper” olarak adı geçen ve taşıyıcıyla taşıma sözleşmesini yapan taraftır.

Yükleyici, ağırlığı Yöntem 1 veya Yöntem 2 ile belirler ve imzalı olarak bildirir.
Tartım veya hesaplama işini bir üçüncü tarafa (tartı operatörü, forwarder, depo) yaptırabilir; ancak bu, yasal sorumluluğu ortadan kaldırmaz.
Taşıyıcı ve terminal, VGM’si olmayan konteyneri gemiye yüklememekle yükümlüdür.

Forwarder ile çalışıyorsanız, forwarder’ın kendi adına taşıyıcıya bildirim yapması yaygındır; yine de doğru ağırlık bilgisini sağlamak sizin işinizdir.

Yöntem 1 ve Yöntem 2

Yöntem 1: Dolu konteyneri tartmak

Yükleme tamamlanıp konteyner mühürlendikten sonra, konteyner bütün olarak kalibre edilmiş ve onaylı bir tartıda tartılır. Uygulamada bu genellikle köprü kantarında, konteyneri taşıyan araç dolu ve boş tartılıp aradaki fark ve konteyner darası üzerinden yapılır.

Avantajı: Basit ve kesin sonuç verir; karma ve karmaşık yüklerde idealdir.
Dikkat: Tartının yasal muayenesi geçerli olmalı; araç ve şasi ağırlıkları doğru düşülmelidir.

Yöntem 2: Bileşenleri toplamak

Konteynere giren tüm paketler ve yük kalemleri; paletler, dunnage ve sabitleme malzemeleri dahil tek tek tartılır ve toplamına konteyner darası eklenir. Konteyner darası, konteyner kapısında ve CSC plakasında yazan değerdir.

Avantajı: Dolu konteyneri kantara götürmeye gerek kalmaz.
Dikkat: Tahmini ağırlık kullanılamaz; her bileşen gerçek ve doğrulanabilir bir yöntemle belirlenmelidir. Pek çok ülke, bu yöntemi yalnızca belirli koşulları sağlayan ve yetkilendirilmiş yükleyicilere açar.

Türkiye’de VGM (DBA) uygulaması

Türkiye’de SOLAS kuralı, Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı’nın yönergesiyle uygulanmaktadır ve sistem DBA (Doğrulanmış Brüt Ağırlık) adıyla bilinir. Ekim 2026 itibarıyla yürürlükteki yönergeye göre öne çıkan noktalar şunlardır:

DBA Bilgi Sistemi: DBA belgeleri Bakanlığın elektronik DBA Bilgi Sistemi üzerinden oluşturulur ve ilgili taraflarla bu sistem üzerinden paylaşılır.
Yetkili tartı operatörleri: Yöntem 1 ile tartım, Bakanlıktan yetki almış tartı aleti operatörleri tarafından ve muayenesi geçerli tartılarla yapılır.
Yöntem 2 sınırlaması: Yöntem 2’yi yalnızca bu yöntem için Bakanlıktan yetki almış yükleyiciler kullanabilir; yetki için kalite yönetim sistemi ve kayıt düzeni gibi şartlar aranır.
Sapma sınırı: Yönerge, beyan edilen brüt ağırlık ile kontrol amaçlı tespit edilen ağırlık arasında ±%5 sapma sınırı tanımlar. Bu sınırın aşılması idari yaptırım ve konteynerin yüklenmemesi gibi sonuçlar doğurabilir.

Yönerge zaman içinde güncellenebildiği için yetki şartlarını, ücretleri ve süreleri Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı’nın güncel duyurularından ya da forwarder’ınızdan teyit edin.

VGM son tarihi (cut-off) ve zamanlama

SOLAS, VGM’nin “gemi istif planında kullanılabilecek kadar önce” bildirilmesini ister; kesin saati ise taşıyıcı ve terminal belirler. Uygulamada:

Her gemi seferi için ayrı bir VGM cut-off saati vardır ve bu saat genellikle konteyner kabul (CY/gate-in) cut-off’u ile aynı veya ona yakındır.
Cut-off saatleri booking onayında veya taşıyıcının bildiriminde yer alır; hat ve limana göre değişir.
Son dakikaya bırakılan VGM, sistem veya tartı yoğunluğu nedeniyle gecikirse konteyner bir sonraki gemiye kalabilir (rollover).

Bu nedenle yükleme ve tartım planınızı cut-off saatinden geriye doğru planlayın ve tartımı mümkün olan en erken zamanda yaptırın.

Hafta sonu ve resmî tatil öncesindeki seferlerde kantarlarda ve terminal girişlerinde yoğunluk artabilir. Gemi tarihinin değişmesi (erken veya geç kalkış) cut-off saatini de değiştirebileceği için taşıyıcının güncel bildirimlerini takip edin; booking’de sonradan yapılan konteyner değişikliklerinde VGM’nin yeni konteyner numarasıyla yeniden bildirilmesi gerektiğini unutmayın.

VGM süreci adım adım

Booking onayını alın: Taşıyıcının VGM ve konteyner kabul cut-off saatlerini not edin.
Yöntemi belirleyin: Yöntem 2 yetkiniz yoksa Yöntem 1 ile tartım planlayın.
Tartımı organize edin: Yetkili bir tartı operatörüyle randevu alın; yükleme yeri ile kantar arasındaki mesafeyi ve bekleme süresini hesaba katın.
Tartımı yapın ve belgeyi alın: Konteyner mühürlendikten sonra tartılır, DBA belgesi sistem üzerinden oluşturulur.
Bildirimi kontrol edin: Konteyner numarası, booking numarası ve ağırlığın taşıyıcı sisteminde doğru göründüğünden emin olun.
Konteyneri terminale teslim edin: Cut-off saatinden önce terminale ulaşmasını sağlayın.

VGM bildiriminde neler yer alır?

Biçim taşıyıcıya göre değişse de bir VGM bildiriminde genellikle şu bilgiler bulunur:

Konteyner numarası ve booking numarası
Doğrulanmış brüt ağırlık ve ölçü birimi (kg)
Kullanılan yöntem (Yöntem 1 veya Yöntem 2)
Yükleyicinin adı ve bildirimi yapan yetkili kişinin adı ile imzası (elektronik imza olabilir)
Tartım tarihi ve gerektiğinde tartım yeri veya belge numarası

Sık yapılan VGM hataları

Konteyner darası yerine yaklaşık bir değer kullanmak
Palet, dunnage ve sabitleme malzemesini hesaba katmamak
Fatura veya paketleme listesindeki net ağırlığı brüt ağırlık sanmak
VGM’yi cut-off’tan hemen önce bildirip gecikmeyle konteyneri kaçırmak
Konteyner numarası veya booking numarasını hatalı yazmak

Hacim ve ağırlık hesaplarınızı önceden navlun hesaplayıcı ile kontrol etmek, yükleme sırasında sürprizleri azaltır. Konteyner darası ve kapasite değerleri için konteyner tipleri sayfamıza bakabilirsiniz.

Sık sorulan sorular

VGM yalnızca FCL için mi gerekir?

VGM her dolu konteyner için gereklidir. LCL sevkiyatlarda konteyneri dolduran taraf (genellikle konsolidatör) konteynerin toplam VGM’sini bildirir; her yükleyiciden ise kendi yükünün doğru ağırlığı istenir.

Ağırlığı yanlış bildirirsem ne olur?

Konteyner gemiye yüklenmeyebilir, yeniden tartım ve bekleme ücretleri doğabilir ve Türkiye’de yönergede belirtilen idari yaptırımlar uygulanabilir.

Forwarder VGM’yi benim yerime bildirebilir mi?

Evet, uygulamada bildirim çoğunlukla forwarder üzerinden yapılır. Ancak SOLAS’a göre doğru ağırlığı sağlama sorumluluğu yükleyicidedir.

VGM bildirimini ne zaman yapmalıyım?

Taşıyıcının o sefer için belirttiği VGM cut-off saatinden önce. Booking onayınızdaki saati kontrol edin ve tartımı son güne bırakmayın.

Medius olarak deniz yolu sevkiyatlarınızda VGM sürecini booking aşamasından itibaren takip ediyor, cut-off saatlerini sizinle paylaşıyoruz. Sorularınız için teklif formumuzu kullanabilirsiniz.