İlk İhracatınızı Nasıl Yaparsınız? Adım Adım İhracat Rehberi

İlk ihracat, çoğu işletme için karmaşık görünen bir süreçtir: hangi kayıtların gerektiği, hangi belgelerin hazırlanacağı ve paranın nasıl tahsil edileceği belirsiz gelebilir. Oysa adımlar belli bir sırayla ilerler ve her biri tek başına yönetilebilirdir. Bu rehberde Türkiye’den ilk ihracatınızı nasıl yapacağınızı, kayıt aşamasından ihracat bedelinin tahsiline kadar genel çerçevesiyle anlatıyoruz.

1. Adım: Şirket ve vergi kaydınızı hazırlayın

İhracat yapabilmek için ticari faaliyet yürüten, vergi mükellefi bir gerçek veya tüzel kişi olmanız gerekir. Bunun için genellikle:

Bir şirket (limited, anonim vb.) ya da şahıs işletmesi kurulmuş olması,
Vergi dairesine kayıt ve vergi levhası,
Ticaret siciline (veya esnaf ve sanatkâr siciline) kayıt ve ticaret sicil gazetesi,
İmza sirküleri

hazır olmalıdır. Faaliyet alanınızın (NACE kodu) ihracat yapacağınız ürünle uyumlu olması, ileride banka ve gümrük işlemlerinde kolaylık sağlar. Fatura düzeni (e-Fatura veya e-Arşiv) ve ihracat faturasının nasıl düzenleneceği konusunu da mali müşavirinizle önceden konuşun.

2. Adım: İhracatçı birliğine üye olun

Türkiye’de ihracat yapacak kişilerin, ürün grubuna ve bölgesine göre ilgili ihracatçı birliğine üye olması 5910 sayılı Kanun gereği zorunludur. Birlikler, Türkiye İhracatçılar Meclisi (TİM) çatısı altında faaliyet gösterir.

Üyelik başvurusunda birlikler genellikle şu belgeleri ister:

Üyelik formu ve taahhütname
Vergi levhası ve imza sirküleri
Ticaret sicil gazetesi
İhraç edilecek ürünün GTİP (gümrük tarife) kodu

Başvuruyu ilk sevkiyattan önce yapın; istenen belgeler ve aidat kuralları birlikten birliğe farklılık gösterebileceği için güncel listeyi bağlı olacağınız birlikten teyit edin. Üyelik size ayrıca sektörel bilgi, fuar ve devlet destekleri hakkında bilgiye erişim sağlar.

3. Adım: Ürününüzü ve hedef pazarı netleştirin

Göndereceğiniz ürünün GTİP kodunu doğru belirlemek, sürecin temelidir. Bu kod; ihracat beyannamesini, varış ülkesindeki gümrük vergisini ve olası kısıtlamaları belirler.

Kontrol etmeniz gerekenler:

Ürününüz Türkiye’de ihracı yasak, ön izne veya kayda bağlı mallar arasında mı?
Varış ülkesi ürün için lisans, sertifika, etiketleme veya standart uygunluğu istiyor mu?
Türkiye’nin o ülkeyle bir serbest ticaret anlaşması veya gümrük birliği ilişkisi var mı? Varsa hangi menşe veya dolaşım belgesi gerekiyor?

4. Adım: Alıcı bulun ve güvenilirliğini kontrol edin

İlk alıcınızı bulmanın yaygın yolları şunlardır: sektör fuarları, ticaret heyetleri, ihracatçı birliklerinin ve ticaret müşavirliklerinin yönlendirmeleri, B2B platformlar ve doğrudan dijital pazarlama.

Alıcıyla anlaşmadan önce:

Şirketin gerçekten var olduğunu ve faaliyette olduğunu teyit edin.
Mümkünse banka veya ticari referans isteyin.
İlk işlemlerde ödeme riskini düşüren yöntemleri tercih edin.

5. Adım: Proforma faturayı ve teslim şeklini belirleyin

Proforma fatura, alıcıya sunduğunuz resmî tekliftir. Alıcı genellikle sipariş, ödeme veya kendi ithalat izinleri için bu belgeyi kullanır. Proformada şunlar açıkça yer almalıdır:

Ürün tanımı, miktar, birim fiyat ve toplam tutar
Para birimi
Teslim şekli (Incoterms kuralı ve yeri, ör. “FCA İstanbul” veya “CIF Hamburg”)
Ödeme şekli ve vadesi
Tahmini sevk tarihi ve teklifin geçerlilik süresi

Teslim şekli, navlunu, sigortayı ve riski kimin üstleneceğini belirler. İlk ihracatta, sorumluluğunu tam olarak yönetebileceğiniz bir kural seçin. Hangi kuralın size uygun olduğunu görmek için Incoterms belirleme aracımızı kullanabilirsiniz.

6. Adım: Ödeme yöntemini seçin

Uluslararası ticarette başlıca ödeme yöntemleri şunlardır:

Peşin ödeme: İhracatçı için en güvenli yöntemdir.
Akreditif: Bankanın ödeme taahhüdü sayesinde iki taraf için dengeli bir güvence sunar.
Vesaik mukabili: Belgeler banka aracılığıyla, ödeme veya kabul karşılığında alıcıya verilir.
Mal mukabili (açık hesap): İhracatçı için en riskli yöntemdir; güven oluşmuş alıcılarla tercih edilir.

İlk işlemde tanımadığınız bir alıcıya açık hesap çalışmak yerine kısmi peşin, akreditif veya ihracat kredi sigortası gibi seçenekleri değerlendirin.

7. Adım: Belgeleri hazırlayın

Bir ihracat sevkiyatında sık kullanılan belgeler:

Ticari fatura: Satışın resmî faturasıdır; gümrük beyannamesinin temelini oluşturur.
Çeki listesi (packing list): Koli sayısı, ağırlık ve ölçüleri gösterir.
Taşıma belgesi: Deniz yolunda konşimento (B/L), hava yolunda AWB, karayolunda CMR.
Menşe veya dolaşım belgesi: Ülkeye göre menşe şahadetnamesi, A.TR veya EUR.1 gibi belgeler.
Ürüne özel belgeler: Sağlık, bitki sağlığı, analiz veya uygunluk sertifikaları.
Sigorta poliçesi: Teslim şekli gerektiriyorsa (ör. CIF, CIP).

Kafanıza takılan terimler için lojistik sözlüğümüze başvurabilirsiniz.

8. Adım: Gümrük beyannamesi ve sevkiyat

İhracat, gümrük idaresine ihracat beyannamesi verilerek yapılır. Beyanname Ticaret Bakanlığı’nın elektronik gümrük sistemi üzerinden verilir ve uygulamada çoğunlukla bir gümrük müşaviri aracılığıyla hazırlanır. Beyannamede ürün, GTİP, kıymet, teslim şekli ve ödeme şekli gibi bilgiler yer alır.

Beyanname tescil edildikten sonra eşya gerekli kontrollerden geçer ve sevkiyat gerçekleşir. Malın fiilen yurt dışına çıktığını gösteren kayıt (kapanmış beyanname), KDV iadesi ve ihracat bedeli işlemleri için önemlidir. Bu süreçte gümrükleme koordinasyonu ve taşıma planlamasının birlikte yürütülmesi, gecikmeleri azaltır.

9. Adım: İhracat bedeli ve KDV iadesi (genel çerçeve)

İhracat bedelinin yurda getirilmesi: Türk Parası Kıymetini Koruma mevzuatı gereği, ihracat bedellerinin genel kural olarak fiili ihraç tarihinden itibaren 180 gün içinde Türkiye’ye getirilmesi gerekir. Bedel bankaya geldiğinde İhracat Bedeli Kabul Belgesi (İBKB) veya Döviz Alım Belgesi (DAB) düzenlenir. Ayrıca Ekim 2026 itibarıyla ihracat bedellerinin belirli bir kısmının bankaya satılmasına ilişkin bir uygulama bulunmaktadır; bu oran ve geçerlilik süresi dönem dönem değiştiği için güncel durumu bankanızdan ve Merkez Bankası duyurularından kontrol edin.

KDV: Mal ihracatı KDV’den istisnadır; yani ihracat faturasında KDV hesaplanmaz. Ürünü üretmek veya satın almak için yüklendiğiniz KDV ise belirli şartlarla iade veya mahsup yoluyla geri alınabilir. İade sürecinin şartları ve gerekli belgeler ayrıntılı olduğu için mali müşavirinizle birlikte planlayın.

Bu bölümdeki bilgiler genel çerçevedir. Mevzuattaki süre, oran ve istisnalar değişebileceğinden işlem öncesinde mali müşaviriniz ve gümrük müşavirinizle teyit edin.

Sık sorulan sorular

İhracat yapmak için şirket kurmak şart mı?

Ticari ihracat için vergi mükellefi bir gerçek veya tüzel kişi olmanız gerekir. Şahıs işletmesiyle de ihracat yapılabilir; hangi yapının uygun olduğunu mali müşavirinizle değerlendirin.

İhracatçı birliğine üye olmadan ihracat yapabilir miyim?

Hayır. Türkiye’de ihracat yapacak kişilerin ilgili ihracatçı birliğine üye olması zorunludur. Başvuruyu ilk sevkiyattan önce yapmanız önerilir.

İlk ihracatta hangi ödeme yöntemi daha güvenli?

İhracatçı açısından en güvenli yöntem peşin ödemedir; akreditif de güçlü bir güvence sunar. Tanımadığınız alıcılarla açık hesap çalışmak yüksek risk taşır.

Gümrük beyannamesini kendim verebilir miyim?

Mevzuat buna imkân tanısa da uygulamada çoğu ihracatçı bir gümrük müşaviriyle çalışır. Bu, hatalı beyan riskini ciddi ölçüde azaltır.

İlk ihracatınızda Medius, teslim şekli seçiminden taşıma planlamasına ve gümrükleme koordinasyonuna kadar süreci sizinle adım adım yürütür. Süreci birlikte planlamak için lojistik danışmanlığı hizmetimize göz atabilir veya teklif formunu doldurabilirsiniz.